http://www.overgangstergirls.nl

REBECCA (Op ons verzoek schreef ze een vervolg over haar moeder Anneke, overgangstergirl avant la lettre).

In de zomer van 1973 merkte ik voor het eerst dat er iets wezenlijk in het gedrag van mijn moeder veranderde. We kwamen uit Genève, vanwege een congres van mijn vader, en reden richting Frankrijk. Zodra we de Zwitsers-Franse grens passeerden, kondigde mijn moeder aan dat ze coûte que coûte naar Orange wilde. Nu was mijn vader wat Annie M.G. Schmidt omschreef als het type man dat in één ruk door wil rijden naar Saturnus, met 1 stop voor een plasje. Hij reed dan ook plankgas de afslag ‘Orange’ voorbij. Mijn moeder explodeerde! En trok het autoportier open… Toen reed mijn vader maar even de vluchtstrook op. Mijn moeder sprong de auto uit. Wij keken bevroren toe hoe ze langs de snelweg finaal uit haar dak ging. Na een kwartier stapte ze weer in en we reden verder alsof er niets gebeurd was.

Een paar dagen later, Quatorze juillet, waren we in Béziers. Daar dronk mijn moeder zich een stuk in de kraag en danste met alle mannen op het plein. Ik zie nog het gegeneerde gezicht van mijn vader voor me terwijl hij haar tot de orde probeerde te roepen. Ze gaf er geen gehoor aan. Ze wilde lol trappen.

Sindsdien sprong mijn moeder bij het minste of geringste uit haar vel (mijn broers en ik noemden dat: Hiroshima revisited, compleet met paddenstoelwolk). Ze kon geweldig vloeken, maar toch bleef het chic. Misschien omdat de vloek altijd voorafging met: Wel (door haar uitgesproken als wal). Meestal was het dus: Wal… gvd!

Als puber was ik niet altijd blij met zo’n moeder. Vooral omdat ze zich de mond niet liet snoeren. Nog voel ik mezelf door de grond zakken toen ze een man bij de supermarktkassa enorm de mantel uitveegde vanwege racistische opmerkingen tegen de Surinaamse caissière. Bedenk hierbij dat de gemiddelde lengte van de vrouwen in ons gezin 1.50 m is en het een beer van een man was. Ze kon niet tegen onrecht en was voor niemand bang. Toen de Surinaamse die bij ons schoonmaakte belde dat ze in elkaar was geslagen door haar man, aarzelde mijn moeder geen seconde. Ze reed erheen, propte het hele gezin (sans vader uiteraard) in de auto (6 personen) en bracht ze naar ons huis. Het gezin heeft bijna 2 jaar bij mijn ouders gewoond.

Ze vond dat vrouwen onrecht werd aangedaan en vrouwen in de overgang in het bijzonder. Ooit zei ze verdrietig tegen me dat vrouwen hun hele leven niet serieus werden genomen en dan vervolgens tijdens de overgang ook nog eens onzichtbaar worden. En dat ze het verdomde onzichtbaar te worden.
Ze verloor de realiteit wel eens uit het oog. Na een vraag van mij propte ze me 2 dikke boeken in de handen: Lees dit maar eens, dan begrijp je het allemaal. Met krakende hersenen las ik als 14-jarige ‘De Tweede Sekse’ van Simone de Beauvoir. Na afloop was ik totaal in verwarring en begreep er nog minder van. Later gaf mijn moeder toe dat ik er toen misschien wel iets te jong voor was.

Tot op hoge leeftijd hield ze zich intensief bezig met vrouwenonderwerpen. Ze bezocht vergaderingen, stortte zich vol overgave in het publieke debat en wilde altijd weten hoe mijn zus en ik tegen zaken aankeken om haar mening te toetsen. In 2004 kreeg ze borstkanker en 3 jaar later stierf ze.

Wat blijft er over van een leven? Twee pantoffeltjes onder de salontafel, twee potjes crème in de badkamer en stapels manuscripten: wetenschappelijke beschouwingen, korte en lange verhalen, gedichten, dagboeken. Maar ook een restje van haar favoriete parfum van Paloma Picasso dat ik nog steeds heb en op een donkere plek bewaar. Zo af en toe ruik ik er aan.